در باره قلیج خان مهرانی حاکم گیلان

فرستنده: حمید مودب
نویسنده: پرویز اسرافیلی

سلام به مدیران محترم سایت گرده گرمترین
پاسخ به آقای فروغی در باره قلیج خان مهرانی حاکم گیلان

جناب آقای فروغی عزیز

با عرض سلام و با ادب و احترام ، نظر جنابعالی کاملاً درست است قلیج خان مهرانی در زمان شاه صفی بخصوص در زمان شاه عباس دوم  زندگی کرده و در سال ۱۰۵۹ قمری در جنگ قند هار یکی از سرداران زیر دست سارو خان مهرانی که سپهسالار شاه عباس دوم بود شرکت کرد . پس از فوت سارو خان مهرانی مدت کوتاهی بایندر خا ن دوم فرزند سارو خان حاکم گیلان و بعد از او قلیج خان مهرانی حکم گیلان و هنوز در زمان پیری یکی از سرداران نادر شاه بود.

من از خوانندگان عزیز و محترم پوزش خواسته و از محبت و یاد آوری شما قدر دانی می‌کنم و اعتقاد دارم تاریخ نادرست نباید نوشته شود.
باور کنید من در مهر ماه ۱۳۴۴ نزدیک ۵۳ سال پیش در باره مهرانی ها بخصوص قلیج خان و جبرائیل خان بن قلیج خان اسرافیل خان نوه قلیج خان (نام خانوادگی ما از این مرد است) تفتیش میکردم، در آن زمان اکثر مردم هموطنان ما بیسواد بودند و هنوز هم ۸ میلیون ایرانی ها بیسواد هستند، آسان نبود کسی پیدا کنی که علاقه به تاریخ داشته باشد. کسانی مثل جناب عالی و آقای آقاجانی و دیگران کیمیا بودند. اطلاعاتی در باره تاریخ محلی وجود نداشت و از خان های نمین سئوال میکردم در جواب می گفتند که آنها زرتشت بودند و اجداد ما بیرونشان کردند. برای مثال من به قتلگاه زرتشت ها در یزد قبر محله (در زمان ناصر الدین شاه رخ داده) رفتم و بوشهر و براز جان و روستا های بدون تابلو و خیابان های بی نام و نشان کسی پیدا نکردم اطلاعی داشته باشد. مسافر خانه ای هتلی نبود، در براز جان شب را در مسجد بسر بردم . آن زمان مثل امروز ها نبود . تعداد روستاییان که به مدرسه می رفتند انگشت شمار بود. برای مثال آقای حسین توانا، تک و تنها از ننه کران به دبیرستان نمین آمد و برگشت میکرد و در اردبیل ۲ تا دبیرستان بیش نبود ، اما حالا نمین و اردبیل شهر ها ی دانشگاهی هستند.
حتی در خود گرده ، دره ای بنام دول دول ردی کوله سنگی که قریب به مساحت ۱۲ متر مربع و به ارتفاع ۴ و یا ۵ متر در کنار جاده قدیمی نمین و گرده قرار گرفته بود، هر رهگذری سنگ به آن جا انداخته و درزیر سنگ ها تونل کوچکی بود گاه گاهی نیز پول نیز به تونل می انداختند کوله سنگ پشته در بین راه گرده و قشلاقچای در محلی بنام دول دول ردی از هر کسی می پرسیدم در جواب می گفتند که رد نعل اسب امام علی است. من تحقیقاتی کرده و حقیقت را پیدا کرده‌ام در آینده خواهم نوشت.
و در یکی از روز های جمعه آن سال به دیدن مرحوم میر بشیر رئیسی که مدیر دبیرستان شاه عباس اردبیل بود و مردی فرنگ دوست بودند من با ایشان دوستی و آشنایی داشتم رفته بودم (از آبادان برای ایشان یک رادیوی ترانزیستوری برده بودم) ایشان به تاریخ بسیار علاقه داشتند و مرا راهنمایی فرمودند که در بار ه مهرانی ها در بقعه شیخ صفی در روی درب نقره ای نوشته‌ای وجود دارد.
من به آنجا رفتم و سنگ تراش پیری در حیاط مشغول کار بود و با ایشان صحبت کردم، مرا به آن درب برد و شعر در باره قلیج خان روشن بود ولی تاریخ روشن نبود. من از سنگ تراش که کاغذ سم باده داشت خواستم که تاریخ را تمیز کنم و ایشان گفتند من مجاز نیستم دست بزنم بهتر است بروم آقایی در سالن مقبره هست از ایشان اجازه بگیرم.
من رفتم سالن دیدم آقایی با پای برهنه در روی صندلی نشسته و تعدادی از خانم های محلی در حال زیارت قبر شاه اسماعیل بودند. آن آقا اشاره کرد که من صبر کنم. پس از رفتن خانم ها ایشان آمدند و نگاهی به تاریخ کرده و گفتند که ۱۰۳۰ است . پرسیدم همزمان با کدام شاه ؟ گفتند در زمان شاه عباس کبیر. و او این طرف بقعه را ساخت. من چون تاریخ برایم روشن نبود ننوشتم و از گفته ایشان زندگی قلیج خان را همزمان با شاه عباس کبیر دانستم.
چند سال پیش سفر نامه الاریوس به ایران که به آستارا رفته و مهمان سارو خان بوده در باره سارو خان و قلیج خان خوانده و تصحیح کرده ام . اما نوشته سابق را در داستان گرده اشتباها در سایت گرده گذاشتم.
باز از شما تشکر می کنم که به من یاد آوری فرمودید. اگر امکان است دوست داشته باشید فوتوکپی مدرک تان را برایم ارسال فرمایید. ضمناً من از نوشته های استاد آقاجانی اطلاع ندارم امکان نیست از اینجا بخرم.
در ضمن آقای اسفندیار مهرانی و یا هر کسی که مایل است با من تماس بگیرد لطفاً ایمیل تان را به یکی از مدیران محترم سایت گرده بدهند و ایشان برایم ارسال می فرمایند.

ارادتمند شما پرویز اسرافیلی

نمای از زندگی گذشته دور

اطلاعیه

بسمه تعالی

به اطلاع کلیه دوستان و آشنایان محترم می رساند که مجلس ترحیمی به مناسبت چهلمین روز درگذشت مرحوم مغفور جوان ناکام آقای محمدرضا(آرش) قاسمی ، روز سه شنبه مورخه ٩٧/۰۷/۱۷ ازساعت ۲:۳۰ الی ۴:٣۰ بعد از ظهر در منزل شخصی مبشر قاسمی واقع در روستای گرده برگزار می گردد.

حضور شما سروران گرامی موجب شادی روح آن مرحوم و تسلی خاطر بازماندگان خواهد شد.